📘 ОРТ – МАТЕМАТИКА

3-ай. 7-сабак. Ыктымалдык жана статистика

🎯 Сабактын максаты

Окуучулар ыктымалдык түшүнүгүн үйрөнүшөт, окуянын болуш мүмкүнчүлүгүн эсептешет жана статистикалык маалыматтарды талдашат.

1. Ыктымалдык деген эмне?

Ыктымалдык — кандайдыр бир окуянын болуш мүмкүнчүлүгүн көрсөткөн сан.

P(A) = Ыңгайлуу учурлардын саны / Бардык мүмкүн болгон учурлардын саны

Ыктымалдык 0 менен 1дин ортосунда болот.

Мисал 1. Баштыкта 3 кызыл жана 2 көк шар бар. Бардыгы 5 шар. Кокус бир шар алганда кызыл шар чыгуу ыктымалдыгы:
P = 3 / 5 = 0,6 = 60%
Мисал 2. Кубик ыргытылды. 6 саны түшүү ыктымалдыгы:
P = 1 / 6

2. Статистика деген эмне?

Статистика — маалыматтарды чогултуу, иреттөө, эсептөө жана талдоо ыкмасы.

Негизги түшүнүктөр

Мисал 3. Берилген сандар: 2, 4, 4, 6, 9.
  • Орточо арифметикалык: (2 + 4 + 4 + 6 + 9) / 5 = 5
  • Медиана: 4
  • Мода: 4
  • Размах: 9 − 2 = 7

3. Пайыз жана ыктымалдык

Мисал 4. Класста 20 окуучу бар. Алардын 5өө шахмат ийримине катышат. Кокус тандалган окуучунун шахмат ийримине катышуу ыктымалдыгы:
P = 5 / 20 = 1 / 4 = 25%
Мисал 5. Окуучу тесттен 10 суроонун 8ине туура жооп берди. Туура жооптордун пайызы:
8 / 10 × 100% = 80%

4. Өз алдынча иштөө

1. Баштыкта 4 ак, 6 кара шар бар. Ак шарды алуу ыктымалдыгын тап.
2. Кубик ыргытылганда жуп сан түшүү ыктымалдыгын тап.
3. 3, 5, 7, 9, 11 сандарынын орточо арифметикалык маанисин тап.
4. 2, 3, 3, 4, 8 сандарынын модасын тап.
5. 12 окуучунун 3өө олимпиадага катышат. Кокус тандалган окуучунун катышуучу болуу ыктымалдыгын тап.

📝 5. Текшерүү тести

Ар бир суроого бирден туура жоопту тандаңыз.

1. Баштыкта 2 кызыл жана 3 көк шар бар. Кызыл шарды алуу ыктымалдыгы канча?
2. Кубик ыргытылганда 6 саны түшүү ыктымалдыгы канча?
3. 2, 4, 6, 8 сандарынын орточо арифметикалык мааниси канча?
4. 3, 5, 5, 7, 9 сандарынын модасы кайсы?
5. 1, 3, 5, 7, 9 сандарынын медианасы канча?
6. Окуянын болушу мүмкүн эмес болсо, анын ыктымалдыгы канча?
7. 20 окуучунун 5өө шахмат ойнойт. Кокус тандалган окуучунун шахмат ойноо ыктымалдыгы канча?
8. 4, 6, 8, 10 сандарынын размахы канча?
9. Окуучу 20 суроонун 15ине туура жооп берди. Туура жооптор канча пайыз?
10. Тыйын ыргытылганда герб түшүү ыктымалдыгы канча?

📌 Сабактын жыйынтыгы

Бул сабакта ыктымалдыкты эсептөөнү, орточо арифметикалык маанини, медиананы, моданы жана размахты табууну үйрөндүк.

Үй тапшырмасы: Ыктымалдык боюнча 3 маселе жана статистика боюнча 3 мисал түзүп, чыгарып келгиле.