🎯 Сабактын максаты
Квадраттык теңдемени таануу, дискриминантты эсептөө жана теңдеменин тамырларын табуу.
1. Квадраттык теңдеме деген эмне?
Белгисиздин эң чоң даражасы 2 болгон теңдеме квадраттык теңдеме деп аталат.
ax² + bx + c = 0
Бул жерде:
- a — x² тин коэффициенти, a ≠ 0;
- b — x тин коэффициенти;
- c — бош мүчө.
Мисал: 2x² + 5x − 3 = 0 теңдемесинде a = 2, b = 5, c = −3.
2. Дискриминант
Квадраттык теңдеменин тамырларынын санын аныктоо үчүн дискриминант эсептелет.
D = b² − 4ac
- D > 0 болсо — эки ар башка тамыр бар.
- D = 0 болсо — бир кош тамыр бар.
- D < 0 болсо — чыныгы тамыры жок.
3. Тамырларды табуу формуласы
x₁ = (−b + √D) / 2a
x₂ = (−b − √D) / 2a
Бул формулалар D ≥ 0 болгондо колдонулат.
4. Чыгарылган мисалдар
Мисал 1: x² − 5x + 6 = 0
a = 1, b = −5, c = 6
D = (−5)² − 4 · 1 · 6 = 25 − 24 = 1
x₁ = (5 + 1) / 2 = 3
x₂ = (5 − 1) / 2 = 2
Жообу: x₁ = 3, x₂ = 2.
Мисал 2: x² − 4x + 4 = 0
D = (−4)² − 4 · 1 · 4 = 16 − 16 = 0
x = 4 / 2 = 2
Жообу: x = 2.
Мисал 3: x² + x + 1 = 0
D = 1² − 4 · 1 · 1 = 1 − 4 = −3
D < 0 болгондуктан, чыныгы тамыры жок.
Мисал 4: x² − 9 = 0
x² = 9
x = ±3
Жообу: x₁ = 3, x₂ = −3.
5. Өз алдынча иштөө
Төмөнкү теңдемелерди дискриминант аркылуу чыгаргыла.
- x² − 7x + 12 = 0
- x² − 6x + 9 = 0
- x² + 2x + 5 = 0
- 2x² − 8x + 6 = 0
- x² − 16 = 0
6. Текшерүү тести
10 суроого жооп берип, «Жоопторду текшерүү» баскычын басыңыз.
📌 Сабактын жыйынтыгы
Бул сабакта квадраттык теңдеменин жалпы түрүн, дискриминантты жана тамырларды табуу формулаларын үйрөндүк.
Үй тапшырмасы: Квадраттык теңдемелер боюнча 5 мисал түзүп, дискриминант аркылуу чыгарып келгиле.