📘 ОРТ — КЫРГЫЗ ТИЛИ

3-ай. 2-сабак

🎯 Сабактын темасы: Синоним, антоним жана омонимдер

Сабактын максаты: Окуучулар синоним, антоним жана омоним сөздөрдү айырмалап, алардын маанисин түшүнүп, ОРТ тапшырмаларын аткарууга машыгышат.

Сабактын планы:

  1. Синоним сөздөр
  2. Антоним сөздөр
  3. Омоним сөздөр
  4. Сөздөрдү салыштыруу жана талдоо
  5. Интерактивдүү тест

📖 1. Синонимдер

Маанилери жакын, бирок айтылышы жана жазылышы ар башка болгон сөздөр синонимдер деп аталат.

Мисалдар:
Сулуу — кооз — ажарлуу
Тез — бат — ылдам
Эр жүрөк — кайраттуу — баатыр
Кубаныч — сүйүнүч — шаттык

Синонимдер тексттеги бир эле сөздү кайра-кайра колдонбоого, ойду көркөм жана так жеткирүүгө жардам берет.

📖 2. Антонимдер

Маанилери бири-бирине карама-каршы болгон сөздөр антонимдер деп аталат.

Мисалдар:
Ак — кара
Жакшы — жаман
Чоң — кичине
Узун — кыска
Ысык — муздак
Күн — түн

Антонимдер салыштыруу, карама-каршылыкты көрсөтүү жана ойду так берүү үчүн колдонулат.

📖 3. Омонимдер

Айтылышы жана жазылышы бирдей, бирок маанилери ар башка болгон сөздөр омонимдер деп аталат.

Мисалдар:
Ат: минүүчү жаныбар; адамдын ысымы; атуу кыймылы.

Жаз: жыл мезгили; жазуу кыймылы.

Кой: үй жаныбары; бир нерсени коюу буйругу.

Кара: түс; бир нерсени көрүү же байкоо кыймылы.

Омоним сөздөрдүн маанисин сүйлөмдүн мазмунуна карап аныктайбыз.

📊 4. Салыштырып үйрөнөлү

Синоним: маанилери жакын сөздөр.
Мисалы: сулуу — кооз.
Антоним: карама-каршы маанидеги сөздөр.
Мисалы: ак — кара.
Омоним: айтылышы жана жазылышы бирдей, маанилери ар башка сөздөр.
Мисалы: жаз (мезгил) — жаз (жазуу).

✍️ 5. Практикалык тапшырмалар

  1. «Сулуу» сөзүнүн үч синонимин жазгыла.
  2. «Жакшы» сөзүнө антоним тапкыла.
  3. «Ат» сөзүнүн ар башка маанилерин түшүндүргүлө.
  4. «Ылдам» сөзүнүн синонимин тапкыла.
  5. «Узун» сөзүнө антоним тапкыла.
  6. «Жаз» сөзүн эки башка мааниде сүйлөмдө колдонгула.
  7. Синоним, антоним жана омонимдерге үчтөн мисал келтиргиле.

📝 6. Билимиңди текшер — тест

15 суроого жооп бериңиз. Ар бир суроодо бир гана туура жооп бар. Аягында «Жоопторду текшерүү» баскычын басыңыз.

1. Синонимдер деген эмне?

2. «Сулуу» сөзүнүн синонимин тап.

3. Антонимдер деген эмне?

4. «Жакшы» сөзүнүн антонимин тап.

5. Омонимдер деген эмне?

6. Кайсы катарда синонимдер берилген?

7. Кайсы катарда антонимдер берилген?

8. «Жаз» сөзү кайсы учурда омоним боло алат?

9. «Эр жүрөк» сөз айкашынын синонимин тап.

10. «Ысык» сөзүнүн антонимин тап.

11. «Ат» сөзү кайсы катарда омоним катары берилген?

12. Синонимдер эмне үчүн колдонулат?

13. «Күн» сөзүнүн антонимин тап.

14. «Кой» сөзү кайсы катарда омоним катары колдонулган?

15. Кайсы катарда үчөө тең туура берилген?

← 3-айдын сабактарына кайтуу