Кыргыз тили — 2-ай, 6-сабак

Тема: Жөнөкөй жана татаал сүйлөм

Сүйлөмдөр түзүлүшүнө жана грамматикалык негиздеринин санына жараша жөнөкөй жана татаал сүйлөм болуп бөлүнөт.

1. Жөнөкөй сүйлөм

Жөнөкөй сүйлөмдө бир гана грамматикалык негиз болот. Башкача айтканда, бир ээ жана баяндооч же бир грамматикалык өзөк болот.

Мисалдар:

• Окуучу китеп окуду.
• Балдар мектепке келишти.
• Күн жылынды.
• Атам жумушка кетти.

2. Татаал сүйлөм

Татаал сүйлөмдө эки же андан көп грамматикалык негиз болот. Анын бөлүктөрү өз ара байланышып, бир бүтүн ойду билдирет.

Мисалдар:

• Күн чыкты, жер жылынды.
• Мен китеп окудум, иним сүрөт тартты.
• Жамгыр жаады, балдар үйдө калышты.

Эсте сактагыла

1 грамматикалык негиз → жөнөкөй сүйлөм.

2 же андан көп грамматикалык негиз → татаал сүйлөм.

Мисал:

«Айбек мектепке барды.» — жөнөкөй сүйлөм.

«Айбек мектепке барды, досу үйдө калды.» — татаал сүйлөм.

Тест



1. Жөнөкөй сүйлөмдө канча грамматикалык негиз болот?

2. Татаал сүйлөмдө канча грамматикалык негиз болот?

3. «Окуучу китеп окуду» кандай сүйлөм?

4. «Күн чыкты, жер жылынды» кандай сүйлөм?

5. Кайсы сүйлөм жөнөкөй?

6. Кайсы сүйлөм татаал?

7. «Мен китеп окудум, иним сүрөт тартты» сүйлөмүндө канча грамматикалык негиз бар?

8. «Балдар мектепке келишти» сүйлөмүнүн түрү кайсы?

9. Татаал сүйлөмдүн негизги белгиси кайсы?

10. «Жамгыр жаады, балдар үйдө калышты» сүйлөмү:

Үй тапшырмасы

1. 3 жөнөкөй сүйлөм жазгыла.
2. 3 татаал сүйлөм жазгыла.
3. Ар бир сүйлөмдүн грамматикалык негизин тапкыла.

← Кыргыз тили — 2-айдын сабактарына кайтуу