Кыргыз тили — 2-ай, 5-сабак

Тема: Сүйлөмдүн баш жана айкындооч мүчөлөрү

Сүйлөмдүн мүчөлөрү сүйлөмдөгү сөздөрдүн аткарган кызматына жараша бөлүнөт.

1. Баш мүчөлөр

Сүйлөмдүн негизги мүчөлөрү ээ жана баяндооч. Алар сүйлөмдүн негизги маанисин түзөт.

Мисал:

Окуучу китеп окуду.

Окуучу — ээ. (Ким?)
окуду — баяндооч. (Эмне кылды?)

2. Айкындооч мүчөлөр

Айкындооч мүчөлөр баш мүчөлөрдү жана башка сөздөрдү толуктап, алардын маанисин тактап турат.

Аларга аныктооч, толуктооч, бышыктооч кирет.

Мисал:

Акылдуу окуучу кызыктуу китепти бүгүн мектепте окуду.

окуучу — ээ
окуду — баяндооч
акылдуу — аныктооч
китепти — толуктооч
бүгүн — бышыктооч

Эсте сактагыла

Ээ — ким? эмне?
Баяндооч — эмне кылды? эмне кылат? кандай?
Аныктооч — кандай? кайсы?
Толуктооч — кимди? эмнени? кимге? эмнеге?
Бышыктооч — качан? кайда? кантип? эмне үчүн?

Тест



1. Сүйлөмдүн баш мүчөлөрү кайсылар?

2. «Балдар футбол ойношту» сүйлөмүндөгү ээ кайсы?

3. «Балдар футбол ойношту» сүйлөмүндөгү баяндооч кайсы?

4. Аныктооч кайсы суроолорго жооп берет?

5. «Кызыл алма бышты» сүйлөмүндөгү аныктооч кайсы?

6. Толуктооч кайсы суроого жооп берет?

7. «Мен китепти окудум» сүйлөмүндөгү толуктооч кайсы?

8. Бышыктооч эмнени билдирет?

9. «Балдар бүгүн мектепке келишти» сүйлөмүндөгү бышыктооч кайсы?

10. «Акылдуу бала сабакты жакшы окуду» сүйлөмүндөгү «акылдуу» кайсы мүчө?

Үй тапшырмасы

1. 3 сүйлөм түзгүлө.
2. Ар бир сүйлөмдөн ээ жана баяндоочту тапкыла.
3. Аныктооч, толуктооч жана бышыктоочту таап, астын сызгыла.

← Кыргыз тили — 2-айдын сабактарына кайтуу