9-класс — Информатика

1-сабак. Маалыматтык сабаттуулук

📚 Сабактын темасы

Маалыматтык сабаттуулук. Фейк деген эмне? Интернетке кандай маалыматты жарыялоого болот жана болбойт?

🎯 Сабактын максаты

🔍 Фейк деген эмне?

Фейк — чындыкка туура келбеген, жалган же адаштыруучу маалымат.

Эсиңде болсун:
Интернеттен көргөн бардык маалыматтар чын боло бербейт. Маалыматты бөлүшүүдөн мурун аны текшерүү керек.

Фейк маалыматты кантип аныктайбыз?

  1. Маалыматтын булагын текшеребиз.
  2. Маалымат качан жарыяланганын карайбыз.
  3. Автору ким экенин текшеребиз.
  4. Башка ишенимдүү булактардан салыштырабыз.
  5. Өтө таң калыштуу же коркуткан билдирүүлөргө дароо ишенбейбиз.
  6. Текшерилбеген маалыматты башкаларга таратпайбыз.
Эреже:
ОКУ → ТЕКШЕР → ОЙЛОН → АНДАН КИЙИН БӨЛҮШ.

🌐 Интернетке кандай маалыматты жарыялоого болот?

🔐 Интернетке кандай маалыматты жарыялоого болбойт?

  • Паспорттун сүрөтү жана паспорт номери;
  • Банк картасынын номери;
  • CVV жана PIN-код;
  • Сырсөздөр;
  • SMS аркылуу келген ырастоо коддору;
  • Үйдүн так дареги;
  • Башка адамдын жеке сүрөттөрү — уруксаты жок;
  • Жалган жана текшерилбеген маалыматтар.
Маанилүү:
Интернетке жарыяланган маалыматты кийин толугу менен өчүрүү дайыма эле мүмкүн боло бербейт.

🧠 Практикалык тапшырма

Төмөнкү маалыматтарды «Жарыялоого болот» же «Жарыялоого болбойт» деп бөлүштүргүлө.

  1. Мектептин майрамдык иш-чарасынын сүрөтү
  2. Өзүнүн Instagram сырсөзү
  3. Өзү жазган макала
  4. Досунун сүрөтүн уруксатсыз жарыялоо
  5. Паспорттун сүрөтү
  6. Мектептин расмий жаңылыгы
  7. Текшерилбеген ушак маалымат
  8. Өзүнүн чыгармачылык иши
Туура жооптор:
1 — Жарыялоого болот
2 — Болбойт
3 — Жарыялоого болот
4 — Болбойт
5 — Болбойт
6 — Жарыялоого болот
7 — Болбойт
8 — Жарыялоого болот

📝 Тест

1. Фейк деген эмне?
А) Компьютердик программа
Б) Чындыкка туура келбеген жалган маалымат
В) Интернет байланышы
Г) Электрондук почта

Жооп: Б

2. Фейк маалыматты текшерүүнүн туура жолу кайсы?
А) Дароо досторго жөнөтүү
Б) Баш аталышына гана ишенүү
В) Булагын жана башка ишенимдүү булактарды текшерүү
Г) Комментарийлерди гана окуу

Жооп: В

3. Кайсы маалыматты интернетке жарыялоого болбойт?
А) Өзү жазган макала
Б) Мектептин иш-чарасы тууралуу маалымат
В) Сырсөз
Г) Окуу материалы

Жооп: В

4. Башка адамдын сүрөтүн жарыялоодон мурун эмне кылуу керек?
А) Сүрөттү өзгөртүү
Б) Анын уруксатын алуу
В) Дароо жарыялоо
Г) Баарына жөнөтүү

Жооп: Б

5. Кайсынысы жеке маалымат?
А) Сабактын темасы
Б) Паспорттун номери
В) Окуу китебинин аталышы
Г) Мектептин жаңылыгы

Жооп: Б

6. Текшерилбеген маалыматты алган учурда эмне кылуу туура?
А) Дароо бөлүшүү
Б) Өзгөртүп жарыялоо
В) Булагын текшерүү
Г) Баарына жөнөтүү

Жооп: В

7. Сырсөздү кимге берүүгө болбойт?
А) Өзүңдөн башка эч кимге
Б) Досуңа
В) Таанышыңа
Г) Интернеттеги адамга

Жооп: А

8. Кайсы маалымат кооптуу?
А) Өзүнүн чыгармачылык иши
Б) Окуу презентациясы
В) Банк картасынын CVV коду
Г) Мектептин жаңылыгы

Жооп: В

9. Интернетке маалымат жарыялоодон мурун эмнени ойлонуу керек?
А) Канча лайк болорун
Б) Баары көрүп калса көйгөй болбойбу
В) Канча комментарий келерин
Г) Ким биринчи көрөрүн

Жооп: Б

10. Маалыматты бөлүшүүдөн мурун кайсы эрежени колдонобуз?
А) Оку → Текшер → Ойлон → Бөлүш
Б) Оку → Дароо бөлүш
В) Көр → Лайк бас → Бөлүш
Г) Башкалар бөлүшсө, сен да бөлүш

Жооп: А

🏠 Үй тапшырмасы

«Интернеттеги коопсуздук эрежелери» деген темада 5–7 эрежеден турган эскертме түзүп келүү.

💡 Сабактын негизги жыйынтыгы

Интернеттен көргөн маалыматтын баарына дароо ишенбөө керек. Маалыматты текшерүү — маалыматтык сабаттуулуктун маанилүү бөлүгү.
← Башкы бетке кайтуу