🎯 Сабактын максаты
- Бир санак системасынан экинчисине өтүүнү үйрөнүү.
- Экилик санды ондук системага которуу.
- Ондук санды экилик системага которуу.
- Сегиздик жана он алтылык системалар менен иштөө.
📚 1. Конвертация деген эмне?
Конвертация — санды бир санак системасынан башка санак системасына которуу.
Мисалы:
1010₂ = 10₁₀
Бул жерде 1010 — экилик системадагы сан, ал эми 10 — ондук системадагы сан.
🔢 2. Экиликтен ондукка өткөрүү
Экилик сандын ар бир цифрасы 2нин тиешелүү даражасына көбөйтүлөт.
Мисал: 1011₂ → ?₁₀
1011₂ =
1×2³ + 0×2² + 1×2¹ + 1×2⁰
= 1×8 + 0×4 + 1×2 + 1×1
= 8 + 0 + 2 + 1
= 11₁₀
🔄 3. Ондуктан экиликке өткөрүү
Ондук санды 2ге бөлөбүз жана калдыктарды жазып барабыз.
Акырында калдыктарды төмөндөн жогору карай окуйбуз.
Мисал: 13₁₀ → ?₂
13 ÷ 2 = 6, калдык 1
6 ÷ 2 = 3, калдык 0
3 ÷ 2 = 1, калдык 1
1 ÷ 2 = 0, калдык 1
Калдыктарды төмөндөн жогору окуйбуз:
1101₂
Демек:
13₁₀ = 1101₂
🔢 4. Ондуктан сегиздикке өткөрүү
Мисал: 25₁₀ → ?₈
25 ÷ 8 = 3, калдык 1
3 ÷ 8 = 0, калдык 3
Калдыктарды төмөндөн жогору окуйбуз:
31₈
Демек:
25₁₀ = 31₈
🔷 5. Ондуктан он алтылыкка өткөрүү
Мисал: 26₁₀ → ?₁₆
26 ÷ 16 = 1, калдык 10
Он алтылык системада 10 = A.
Демек:
26₁₀ = 1A₁₆
💡 Эсиңизде болсун!
Экиликтен ондукка:
2нин даражалары боюнча эсептейбиз.
Ондуктан экиликке:
2ге бөлүп, калдыктарды тескери тартипте окуйбуз.
Ондуктан сегиздикке:
8ге бөлүп, калдыктарды тескери тартипте окуйбуз.
Ондуктан он алтылыкка:
16га бөлүп, калдыктарды тескери тартипте окуйбуз.
🧠 Өзүңүздү текшериңиз
1. 1010₂ = ?₁₀
2. 1100₂ = ?₁₀
3. 10₁₀ = ?₂
4. 20₁₀ = ?₈
5. 16₁₀ = ?₁₆