🎯 Сабактын максаты
- Операциялык система жөнүндө түшүнүк алуу.
- Windows, macOS жана Linux системаларын айырмалоо.
- Файл жана папка түшүнүктөрүн үйрөнүү.
- Файлдарды түзүү, атын өзгөртүү, жылдыруу жана жок кылууну өздөштүрүү.
1. Операциялык система деген эмне?
Операциялык система (ОС) — компьютердин түзүлүштөрүн жана программаларын башкаруучу негизги программалык камсыздоо.
Операциялык система компьютер менен колдонуучунун ортосунда байланыш түзөт.
Операциялык системалардын мисалдары:
Windows — Microsoft компаниясы иштеп чыккан операциялык система. Компьютерлерде кеңири колдонулат.
macOS — Apple компаниясынын MacBook жана iMac компьютерлери үчүн операциялык системасы.
Linux — ачык коддуу операциялык система. Серверлерде жана компьютерлерде колдонулат.
2. Файл деген эмне?
Файл — компьютерде сакталган маалыматтын белгилүү бир аталышы бар бөлүгү.
Файлдарда текст, сүрөт, музыка, видео жана башка маалыматтар сакталат.
Файлдардын түрлөрү:
- Тексттик файл — .txt, .docx
- Сүрөт — .jpg, .png
- Музыка — .mp3
- Видео — .mp4
- Презентация — .pptx
3. Папка деген эмне?
Папка — файлдарды жана башка папкаларды иреттеп сактоо үчүн колдонулуучу жай.
Мисалы, «Информатика» деген папканын ичинде сабактардын документтери жана сүрөттөрү болушу мүмкүн.
4. Файлдык система
Файлдык система — маалыматтарды сактоо түзүлүшүндө файлдарды жана папкаларды уюштуруу, жайгаштыруу жана табуу эрежелеринин жыйындысы.
Мисалдар: NTFS, FAT32, exFAT, APFS, ext4.
5. Файлдар менен иштөө
- Түзүү: жаңы файл же папка ачуу.
- Атын өзгөртүү: файлдын атын алмаштыруу.
- Жылдыруу: файлды башка папкага көчүрүп жайгаштыруу.
- Жок кылуу: керексиз файлды өчүрүү.
- Көчүрүү: файлдын дагы бир нускасын түзүү.
6. Практикалык иш 💻
Тапшырма: Компьютерде төмөнкү аракеттерди аткаргыла.
- Иш тактада «Информатика» деген папка түзгүлө.
- Анын ичинде «7-класс» деген папка ачкыла.
- «Менин биринчи файлым» деген тексттик документ түзгүлө.
- Файлдын атын «Информатика сабагы» деп өзгөрткүлө.
- Файлды «7-класс» папкасына сактагыла.
Эскертүү: Файлды жок кылууда этият болгула. Керектүү маалыматтарды өчүрбөгүлө.
🧠 Өзүңдү текшер
- Операциялык система эмне үчүн керек?
- Windows кайсы компания тарабынан иштелип чыккан?
- macOS кайсы компьютерлерде колдонулат?
- Файл деген эмне?
- Папка эмне үчүн керек?
- Файлдык системанын милдети кандай?
- Файлдын атын кантип өзгөртөбүз?
- Файлды башка папкага кантип жылдырабыз?
📌 Сабакты жыйынтыктоо
Операциялык система компьютердин иштешин камсыз кылат. Файлдар маалыматтарды сактайт, ал эми папкалар аларды иреттөөгө жардам берет.